domenica 24 maggio 2026

L

 







su santu mortu a buddharu

erma trovata  a Lucula durante lo scavo del ponte 

per traghettare i vivi di Lollobe 

per raggiungere Irillai
















Kojubati Kikina si nono su pazarju

  ke la finiti a soricarju;

piccati a Kosome Koa

 chi a minore chè ruttu dae sa coda

e kommo manicat sa petta 'a puddhinu

e kei sor mamutones i su caminu

iscudet' de coddhos a  si cazare sa musca.

Kikina combina l'intesa d'amore con Cosimo,

così mentre lui infilzerà la carne al girarrosto,

tu darai un  beverone di  crusca alle galline

poiché a Kosome piace l'uovo nel guscio

e la gallina sa farlo fresco come piace a lui.

Kojubati Kikina.


Frores de gardhu freu e de ficumurisca 

de sindria e de melone 

frores de gardhu freu 

c'appo a parrer puzone 

kie non arriscat no piscat 

torrandhe a locu meu

                                Tzia Jubanneddha Kalio


Kikina era una delle pie donne d'Irillai

 che, come Napoleone la corona

ha preso il proprio destino nelle sue mani,

 piantando il primo brutale marito 

( Innassiu Diskissiu no er diskente

 ki a disora arrodat' so' lipuzos) 

e sottomettendosi alla forza del secondo 

(Kikinu Fraellinu, ki una diskeddha

 si jocat' del casu porkinu, 

si no si dirmaiat dae sa gana i su caminu)


Tabaku e tabakkera 

de su tabaku fine 

faket s'omine maku 

sa femina incantera.

                                       Tzia Jubanneddha Kalio


Su puzon' ess' arghentu

Bolare det' a nnue

A su  fund' e ssa ulia

Bellorini,  Nuoro


no mbi ‘nd at in Nùgoro

bella che a Mmissenta

Mi bodd’unu cravellu,  Bellorini


Cantu ti deken, bella

sar duar melar d'oro

i pettur biancas’

Bellorini 


s'arbore 'e sant'Ussula

ki battit' sor giarminos


Sichi gai a codias  chei  su mandrone

 chi non ponet contipizu. 


Cada  kondzu sun tre litros de binu.


Dali sor ghiraitos a su pizinnu

 ca ata de si faker' mannu.


Dami su koro Paskeddha

e ti lu torro manzanu

kes prima die 'e beranu

e frorit sa pruniskeddha


Filize Fundhale est' a cara 'e feke 

ma su binu no ndha neke,


Dami sa manu Tiresa

candho ti dolet su coro

i su petorru 'e tziu Moro

 dami si no su krapicu


su burricu 'e Gaetanu orriat su

 manzanu isettandhe su beranu


I

Alla  bies, a Kikina murros de kariasa 

ki sa kokorosta ruia e cariada

ki ingulit s'uliba kene masticada

e kei so puzones ki beni dae Casteddhu

a denote ke cacan s'ossikeddhu

e a s'impuddhile n’an’dha prenau unu piskeddhu


II

Su pinnone 'e su Rosariu

là fattu tziu Burdheddhu

ki sa matta 'e unu cocone

male pesau e artu fit’ ke ‘a Zameddhu

ki mannu  fit  cant’un iscanneddhu.


III

Sos pinnones de Santa Maria

los'à fattos zia Andria

ki mesu dosina 'e mattones

a unu là postu Merzioro

e a s'ateru Zoelle

sas campanas de cocone

si las pittican sos puzones

ki cacana in prat'e presone.


IV

I su pont'e Mastrefe

ube kurret sa feke

si ker ghettau Santinu

e pro nor faker'una beffe

sa post'in buka un'istikinu

ke a candho Costanzinu

i fatt'è cada coniu

ke cazabat su binu.


puzone ki non pitticat ha pitticau


V

Candho Mimiu Masedu

 er ghirau dae sordau

teniat a un'anca sas corrancas bolandhe

e lar falabat a Lucula a bocar'ambiddha

tandho là ligabat ki su presorju

e comente fakiat tzia Pica

las poniata a krokire

supra 'e una camba 'e murta

e dormiat kin issu

i sa capitta 'e su lettu

kei su coddhu 'e sa muzere

pitticande una corona 'e ficusika


VI

Sa kupa e sos Pinzirras

sempe's prena 'e binu

n’dhe pikat trintamiza

pur de su traghinu


VII

Sos Pinzirras ingulumaos a su binu

non keren prus abba dae sa broka

e assero sa conca jugen kei sa croca

tosta ke corjola e kene tinu

sos pinzirras ki istitaos sunu a binu

masedos sun kei su bentu ki sa foza

si i su gagaiu non bi colat cosa 

ki l'ammentet de aes pasau intr'e su tinu

sos Pinzirras ki finas sa medikina ingurtin ki su binu


VIII

 Nazemi maku, ca in dommo camin'iscurtu,

ke a Macoco, kul'è brasieri,

ki caddhicau er dae su gaddhighinzu

mustrandhe s'istampu ei su tranzilleri.

Naskiu so ki sa carena tesse tesse

tortu so ke ozastru mal'à iferkire

ma ingumo cantu su primu,

canto e bibo binu kene bi gruspire

pissio, caco e dormo kene muttire

non kerjo azzudu si rugo i s'impredau

si so corcau es ca so addozau

ube ba' loku so semper'imbarau

so ke a nemmos, so s'urtim'arribau

non so ke a bois: so unu casticau.  Don Filize Bagasseri.


IX

pia pia su tokafuste, 

a un'ocru non biet, 

a s'atteru er baioku,

 i matta unu broku,

 a sor missignorese


X

Pride Kiskeddhu pettorri columbinu

pesau a predusimula e iskraresia

a pizinnu fit'unu perrolu

commo paret unu curritolu

untau a s'ozu santu

ki'una camba 'e marmaruza

e candho biet binu

a Deus lì pesat una boke

e a su pesperu l'annaghet unu ballu.


sa pupusa ‘e su dazieddhu


XI

Su gaddhighinzu ti kazat sa gana

Kiskeddha  car'è piskeddha

pren'è ghilintzone

su corofolu 'e su Cuzone

ki sas uricras ke corcarju

a bukk'è grassanera

babbu tuo keste in galera

mama tua si disispera't

ca non ba' casu 'e frattare

cas'abba falat a mare

e sa puddhikina depet criare

pro sor bezzos a pedes a focu

contularjandhe e bibendhe binu

ki kurrete i su gurguzu

a caentare sa brente

e a faker so pedinzones

gurguzu 'e gurturju

su gurturju afframicau

no faket pekau

ke kikela limbuda

ke a Kiskeddha car'è fruskeddha

muzere 'e Ghirtaleddhu post'è resorja

e ingumit solu petzeddha

Sa gana ti lu kazat su gaddhighinzu....


XII

S'istria soricarja, 

in color'è nuzola, 

ki biet'a denote 

finas kene luna


XIII

Missenta Kuliscretia tonta ke grongu

no manicat basolu pitudu

ca li piachet sa pira cotta

una bollonca l'at'issiu i sa croca 

e sa martza ki li gannit' notte è die

la kuzicat ki marmarutza buddhia

tre bortas kin abbardente e binu nigheddhu

sos coddhos iskudet ke poleddhu

ki iskuzzinas pro sa muska sas uricras

ke caddhu  ki non bajulat groppera

ke a Donn'Elene bukk'è patata

ki non bajulat su mortu

ki dae sa tumba essit a denote

e ghirat iskurtu a dommo sua

pro l'ispertare sa piluka

ki s'ispitzone dae su priducu.


su furfuraiu ki fruskiata a sor de sae manca 


XIV

 Sa zente 'e palas de serra

candho falat'a su mare

pacata una petza pro nadrare.


XV

Aiò a ponner focu a sa kukina

e brusiare a mastru Serra ki sa kisina 


XVI

Kukutu li nabat Papessa

Canneddha li nabat Kikina

deus li narata miskina sa miserina

ki si frobit sa cacada ki sa kessa.


XVII

Su minuieddhu,  

sue s'aneddhu,

 sue su dighidale,

 su contadinare, 

sue su priducu.


XVIII

Kust'e su porcu,

 kustu la mortu,

 kustu lat'uscrau, 

kustu la manicau,

 a kustu non dhe lan dau ca ata iscopiau.


XIX

unnuru, dunnuru, trennere, a bennere, 

a missa,

 cuntissa, melone, memeke e sun deke


su carramerda ‘e Hirillai 

no essit’a su Redentore 

si no est’isseddhau


XX

Tatana tanka sa kresura

ca sike biet finas sa fressura.


XXI

Missenta Maghiarjia e limbi longa

naschia kin unu pede iskurtu e unu cartau 

ca sa mama fi' kene ammorau

Maghiarja ke a Missenta e anki longa.


XXII

Candho Tatana pissiat a su batzinu

 paret  ki siat  bocau unu traghinu 


XXIII

Candho i' mesu caminu pissiat Costanzinu

sas pitzokas fughini ispaporicadas

e andhandhe  ke monzas can perdiu su tinu


XXIV

All'intendhes! a Bukita bih!

 ki keret sa kumbissia ki sa boveda!

Ah, finar Jubann'anghela at'ite narrere; 

sa fiza 'e Zizerone ki sar bragas mantesas' a filiferru.

Alla bies a Bukita, sa neta 'e Margarita ballabene!

Bih, bhi, Jubannanghela bubulikuda,

 ki ke bocat s'abba dae sa karkina.

Pisti su coro! Sa biada 'e Bukita!

 ki sa zocau sos aneddhos a s'ankita!

Ohi sa Jubannanghela iskossada, 

ki sos kummeros ke broka carpia.


XXV

su corbu nigheddhu keli boket' 

s'ocru a kie non bocat'binu

o una korranca li pittichet s'anca

 cand'est'iskarzonau in palas de sa tuppa

o ziu Perdonau lu currat'

 chi su tributu finas chi no er ruttu


XXVI

Bih 'a Missente ki sos ocros 

semper'imbelaos 

dae sa gana 'e ammorare.

Cola a inoke, kuddhu zo'

 ki su caffè er de surbare.

Non so inkerta 'e cafè

 ma de carena 'e cariare.

A mare tike ghettene!

  E deo ite so nandhe?

So pedes bolandhe tike fugana.

Cola a inoke, casticau

li na' s'isposa a s'ammorau

 ki su pane kere cariau.


XXVII

a su topu s'ispina 

e a cada imbriacu una piskina;

a Kikina sa ferramenta 'e Frakina 

e a s’ammorau sas tittas de Zenia ;

a sos sanos fertas a s'iskina

 e a sos sirbones fusiladas a dosina;

a sar mamas lacrimas de miskina 

e a sor babbos binu in caraffina


su tilipirche ‘e sant’Ussula


XXVIII

Non tokat petta anzena , sa femina 

in kida santa, ka es pekau.


XXIX

A Pipiu pilosu ke sirbone

sempes pilisau ke iscala 'e carru

lan postu su jubale ki Mimiu

ki sar dies es colandhe ke afriziu

ka a brincare no lu kerene né a su ballu

Pipiu pilisau fatt'a is'iscallu

german'e Mimiu tortu ke pilisu



XXX

Missenta Muccadore

juchet'unu libidore

che a Kikina Kotikina

che'rutta a una piskina

dae s'àrbore ispilindh'uliba

secau sa' sa camisa

e si coket' sa fava

e no manicat' basolu

sa grista leza 'a su pirizolu

che cazat' su dolu…


XXXI 

Sidora Kukona kuli lada

bendhet' kokone in pred'è istrada

e chie non 'dhe comporat' manc' unu

na' cher male pesau e matti crudu

e issa es prur bamba de s'abba santa

e matti manna cantu es kuli lada


XXXII

Dali su pane lentu a su bichinu,

 dae costas su bentu che l'essata 

a chie non pacat sa tassa,

sa tassa ch'apperit's'iscola, 

de trucu sa mola si sechet' cantu prima

e de ruttas una dosina 

diat' prima de lu ricoverare

si no a pacau sas tassasa de s'uspidale,

sa carena sor males' li prodichen' e s'iskina

e Deus sa faina lis torret'a nuddha,

sos canes sa buddha l'istrazzen 

a chie non si pacat' sa pensione, 

sos urtimos annos in presone 

colet' a dolore matta

e si non bat'annata, 

Deus lir ziret' sa faina

 in dolores de iskina...


su romasinu de ziu  Kikinu  Kukineri


XXXIII

In dommo 'e tzia Manzela

faken sor ballos 'a tres pizas

ka sun ghiradas sar fizas

e fin tottus issamben(t)adas.”


XXXIV

sor de Irillai cacan e pissian e non si frobin mai

candh'essit sa luna torta i su Contone

dae su kelu si fughin sos puzones

sar gatos appeddhan kei sos canes

sos sorikes dormin'a sorrokru

sas puddhas crian oboso de binicottu 

sa kroka non bocat' manc'unu correddhu

corconosa sa bardofula zirat'a brent'a susu

e i su cuzone roddhulat ke a pinzirra

candho rughet' i falada prenu e birra 


XXXV

Cada  pride  est'ke corranka 

candho falat' dae s'artare

e a Deus dae mes'è mare

kelu bocat ki sa farrunka

kei sa gattu ‘e farranka


XXXVI

 sar massaias de Gonone

 s'iskuden su kul'appare  

candho sun'in'amore…


XXXVII

Bobore ke cane 'e isterju

candho pranghet'a curriolu

a sos canes pone dolu

pro li lingher' su corcarju

a bobore cari favularju


XXXVIII

Babore lintu ke briku,

fizu 'e don Missente Imbriacolu

in coddos s'a ghettau ki su nodu

una fune posta kin'apriku

no a pendhuliare ke casizolu

ma a cacare in daennantis de un'ispriku.


sa prunischeddha de zia Kiskeddha

 


XXXIX

 Atta, attarju, attarjandhe

sos puzones bolandhe

kolan i su cuzone

sor mortorese a presone

e sa poleddhas iskappasa

benin dae bhia josso

e sor  deos kene ossos

ke falan dae sa ruke


XL

Bantoni mesu Tzurphu,

ki non biet s'arbu 'e s'obu

su padente 'i sae su nodu

a manu tenta ki n duas teraccas

ca secau immancu 'e mesu kida

su ki una dosina 'e Janas

non fakene i una bida 'e messonzu 


XLI

 Billu su kindhalu lepiu che furriaiola 

ki jocat’i s’arjola  ki cada 

crapuficu li paret’ una ficu.


XLII

Perdende è’ su tinu e l’ha chi su bullinu.

Billu su panatteri chi dae su furr’inchesu 

che bocat’unu sisinu.

Saliu Gonà! 

Chè arrangada è Lodè!

Saliu Jubà! 

Chè casu romanu frattau in beranu! 

Su manzanu non chè coles’intregu 

e su borta è die a cantos chè turrone

 presu e a s’iscuru che finas sa carena

de merda una prena ti picchete dae su seranu


su calike ‘e muru, s’imbilicu ‘e nostra signora


XLIII

Battore battiu dae mare

in bucca 'è un’astore

s’adescabat à ficadu è anzone

candho falau l’hat unu puntore

ammentau s’ha chi fit’unu puzone

ligau a una camba è ozastru intre 'e presone.


XLIV

Kikinu Kisina pro su dolore 'e iskina 

bibet su binu e perdet su caminu

 kirkandhe sa mama addobiat su babbu

 mortu a irballu es torrau a kisina 

e kene faina li dolet s'iskina a Kisina Kikinu.


XLV


Bibe Predè' e mancu unu mutu.

Bibe Zizzè, bibe.

Filì, ghett'à bibere.

Manna nina!

Tottus a cantina.

Nannicocco.

Presente!

Dassa su giarminu e ghetta su binu.

Dassa su binu e marra sa ghirada. 

Poi kollike su sarmentu, non che lu piket su bentu.

Commo kumbidat kie non ha fattu ziru.


XLVI

Bobore Postale ha fattu su sale

 ha fattu sa murja e ca ghettau su casu 

e candho li dolet su costazu

 bibet su binu a rasu e accattat su pasu.


dae sa kotikina sa kessa, dae sa kessa su lustinkinu


XLVII

Filì, ghetta a bibere e a sa muda.

E prenala sa tassa, chi su binu no es pruvera.

Un'annu che bagassa colese.

Su binu 'i sa tassa bibekelu ca er marrau.

E arau.

E pacau.

Si Pascale non bibet binu, sa zocau su tinu.

Un cantu 'e casu prenat sa buza 'e binu.

Nannicoco prima non beveva e ora non ne lascia.

Chi assaggia il vino di Gesù non lo lascia più.

Tottus a cantina a ber la medicina.

Tottus a su zilleri a rider chi sue Marreri.

E bevete finchè ce n'è.


XLVIII

Comar Zenia ki sor murros ke tamata

timendhe sa sisaia e s'ocru malu

buffabat su foddhe 'e tziu Foddhaiu

ki sos ocros ke titone e kene grabu

kircata s'askisoriu cubau i sant'Ussula

keste unu foddhone prenu 'è benedeu.


XLIX

Mimiu Minninnone uricras de farkione 

intrata kene resone candho kerete a presone

si i su zilleri li nabana: ite keres a bibere?

Latte 'e titta de donn'Elène culibianca.

E atteru?

Kin papassa e binu biancu.

Ite bi kerete i sa dommo ‘e re?

Sa prena è binu ki ca pikau a Noè.


L




Post in evidenza

L

  su santu mortu a buddharu erma trovata  a Lucula durante lo scavo del ponte  per traghettare i vivi di Lollobe  per raggiungere Irillai Ko...